De tand proberen te redden, of trekken en een implantaat?

Die twee zinnen lijken op elkaar, maar ze beantwoorden verschillende vragen. ‘Is hij te redden?’ is een technische vraag: kan deze tand met de methoden die we hebben vandaag weer bruikbaar worden gemaakt? ‘Is hij het redden waard?’ vraagt iets anders: hoeveel jaar levert dat redden u op, hoe vaak is er in die tijd nog een ingreep nodig en wat blijft er over als het mislukt? Dat een tand op de eerste vraag ‘ja’ antwoordt en op de tweede ‘niet echt’, zien we vaak.

Zes criteria bepalen de beslissing. Het eerste is hoeveel gezond weefsel er boven het tandvlees over is; is er geen wand waaraan een nieuwe kroon zich kan vasthouden, dan gaat de restauratie niet lang mee. Het tweede is of de wortel intact is: zit er een scheur in de lengte van de wortel, dan krijgen bacteriën een weg die niet af te sluiten is, en geen enkele behandeling sluit die af. Het derde is de botsteun, dus hoeveel van het bot dat de wortel vasthoudt nog op zijn plaats staat.

Het vierde wordt vaak overgeslagen: welk werk de tand in de mond doet. Een kies zonder tegenhanger om op te kauwen draagt vrijwel geen belasting; een zware chirurgische ingreep om hem te behouden, levert dan weinig op. Is dezelfde tand een pijler van een brug of staat hij vooraan, dan ligt het anders. Het vijfde is de behandelgeschiedenis: bij een tand die al vele keren is opengemaakt en weer gesloten, is de verwachting van een nieuwe poging niet zo hoog als bij de eerste. Het zesde is de tijdsdimensie van de kosten; een ingreep die vandaag goedkoop lijkt, kan twee jaar later, samen met een extractie en het vervangen van verloren bot, in totaal duurder uitvallen dan meteen de juiste beslissing.

Ook een tand los van de rest van de mond bekijken, leidt tot verkeerde beslissingen. Is er één probleemtand, dan is de rekensom eenvoudig. Maar staan er vijf of zes tanden op de wip, dan kan het een voor een redden ervan u in een reparatieketen trekken die jaren duurt; bij elke schakel gaat er weer wat bot en tijd verloren. In zo’n situatie is de vraag niet ‘is deze tand te redden?’, maar ‘wat is het plan voor deze mond voor de komende tien jaar?’

Het onderscheid hieronder wordt duidelijk na onderzoek en een CBCT-scan. Herkent u zich in de tweede lijst, dan betekent dat niet dat de tand meteen getrokken wordt; het laat alleen zien dat er van een reddingspoging minder te verwachten valt.

Deze volgorde dient de diagnose, niet de behandeling. Aan het eind weet u welke route voor uw mond realistisch is en waarom; wij nemen de beslissing niet voor u, we leggen de gegevens op tafel.

1. 1

   Stuur uw röntgenfoto

   Heeft u een panoramische röntgenfoto of een CBCT-scan, stuur die dan via het formulier. De tandarts die de behandeling zou uitvoeren, bekijkt het beeld en wij schrijven u binnen 24 uur welke opties er op tafel liggen. Voor deze stap hoeft u niet te komen.

2. 2

   Onderzoek en de geschiedenis van de tand

   We beoordelen de resterende gezonde wanden, hoe los de tand staat en hoe diep de tandvleespocket is. Tegelijk bespreken we hoe vaak deze tand al behandeld is: een klacht die steeds terugkomt, zegt iets anders dan pijn die voor het eerst optreedt.

3. 3

   Driedimensionale beeldvorming

   De CBCT-scan (conebeam-CT) laat wortelscheuren en de grens van het botverlies veel beter zien dan een gewone röntgenfoto; toch zijn fijne scheuren niet altijd op het beeld te zien. Meestal wordt de beslissing hier duidelijk. Geeft de gewone röntgenfoto geen uitsluitsel, dan berust een beslissing om te redden of te trekken zonder CBCT-scan op onvolledige gegevens.

4. 4

   We kijken naar de hele mond, niet naar één tand

   We bekijken de buurtanden van de probleemtand, de tanden ertegenover en eventuele oude bruggen samen. Een beslissing die wordt genomen zonder te zien hoe het redden van één tand het plan voor de andere beïnvloedt, moet vaak twee jaar later weer worden heroverwogen.

5. 5

   We bespreken de opties eerlijk

   We leggen uit wat elke route oplost, hoeveel bezoeken hij vraagt, wat er overblijft als hij mislukt en wat de totale belasting in de loop der tijd is. Past uw situatie niet bij ons protocol, dan zeggen we dat ook.

Geen van deze routes is absoluut beter dan de andere; welke de voorkeur heeft, hangt af van de toestand van de mond. De juiste volgorde begint bij de kleinste ingreep, want als die stap mislukt, liggen de andere nog op tafel.

We schrijven dit niet om u bang te maken, maar zodat u bij welke tandarts dan ook de juiste vragen kunt stellen. Vertelt een tandarts dit niet uit zichzelf, vraag er dan zelf naar.

Het herstel van de twee routes lijkt niet op elkaar. Na behandelingen die de tand behouden, duurt het herstel meestal een paar dagen. Het verloop hieronder geldt als er is gekozen voor extractie en een vaste oplossing voor de hele mond.

1. Drie klinische dagen

   De eerste dag de planning, zo nodig de extracties en het plaatsen van de implantaten, de tweede dag het passen, de derde dag het plaatsen van uw definitieve vaste tanden. U brengt deze periode niet zonder tanden door; op de eerste dag worden een paar uur na de implantaten uw eerste proeftanden geplaatst.

2. De eerste week

   Wat zwelling en gevoeligheid zijn normaal; meestal nemen ze na de derde dag af. Koelen en de medicijnen die we meegeven, zijn voldoende. We vragen u in deze periode zacht te eten en de plek voorzichtig schoon te maken.

3. De eerste drie maanden

   In deze periode is het herstel van het weefsel voltooid. Omdat uw vaste tanden er vanaf het begin in zitten, gaat uw dagelijks leven door; we vragen u alleen voorzichtig te zijn met hard en kleverig eten. Tussentijdse controles kunnen we ook op afstand doen.

4. Op lange termijn

   De verzorging verschilt niet veel van die van natuurlijke tanden: regelmatig poetsen, tussen de tanden reinigen en een jaarlijkse controle. Roken en een ontregelde bloedsuiker hebben een nadelige invloed op de genezing; beide bespreken we vooraf.

Op deze pagina noemen we geen bedrag, omdat het juiste bedrag pas te noemen is als de CBCT-scan bekeken is, en de kosten van de twee routes sterk uiteenlopen. Stuur uw röntgenfoto, dan delen we de omvang en het bedrag schriftelijk met u. Dit zijn de posten die de prijs bepalen:

De gekozen route

Een tand behouden en een vaste oplossing voor de hele mond zijn geen klussen van dezelfde omvang. Maar ze naast elkaar zetten, is ook misleidend: de ene lost één tand op, de andere het plan voor de hele mond.

Hoeveel tanden in het beeld meetellen

Het probleem van één tand en het dreigende verlies van meerdere tanden tegelijk betekenen verschillende plannen. Ze samen oplossen betekent meestal minder bezoeken en lagere totale kosten.

Of er extra chirurgie nodig is

Is botopbouw of een sinuslift nodig, dan wordt de omvang groter. Met implantaten die in het corticale bot worden verankerd, komt deze post er in de meeste geschikte gevallen niet aan te pas; er zijn ook gevallen waarin dat wel zo is, en dat zeggen we vooraf.

Het totaal in de loop der tijd

De prijs van de ingreep van vandaag is maar de helft van het verhaal. Meerdere keren terugkomen voor dezelfde tand, uiteindelijk toch trekken en tussendoor verloren bot vervangen, drijven het totaal op. Vraag niet om de rekening van één ingreep, maar om die van de komende jaren.