Ürək xəstəliyi, təzyiq dərmanları və implant

Diş həkimliyində ən çox nəzərdən qaçan məlumat dərman siyahısıdır. Pasiyentlər təzyiq həbini «onsuz da hamı içir» deyə deməyə ehtiyac görmür; halbuki bu məlumat qəbulun saatını, istifadə olunacaq anestetik maddəni, qanaxmanın necə idarə olunacağını və bəzi pasiyentlərdə əməliyyatdan əvvəl antibiotik qərarını dəyişir. İmplant əməliyyatı planlaşdırılarkən bu məlumat olmadan hərəkət etmək lazımsız riski qəbul etmək deməkdir.

Təzyiqlə bağlı əsas məsələ xəstəliyin olması deyil, nəzarət altında olub-olmamasıdır. Nəzarət altında olan hipertoniya xəstəsində implant əməliyyatı adi qaydada aparılır. Yüksək və qeyri-sabit göstəricilərdə isə iki risk işə düşür: əməliyyat zamanı qanaxmanın artması və müdaxilə stresinin təzyiqi daha da yüksəltməsi. Buna görə qəbuldan əvvəl təzyiq ölçülür və lazım olduqda müdaxilə təxirə salınır.

Diş həkimi qorxusunun bu qrupda ayrıca yeri var. Narahatlıq təzyiqi qaldırır və ürək döyüntüsünü sürətləndirir; həkim kreslosunda ölçülən göstərici evdəkindən yüksək çıxa bilər. Həll yolu ölçməni nəzərə almamaq deyil, narahatlığı idarə etməkdir: səhər qəbulu, müdaxilənin əvvəldən izah edilməsi, lazım olduqda sedasiya. Sakit pasiyentdə həm ölçmə reallığı əks etdirir, həm də müdaxilə daha təhlükəsiz keçir.

Yerli anestetik maddələrin tərkibində çox vaxt az miqdarda adrenalin olur. Bu maddə nahiyədəki damarları daraldaraq həm anesteziyanın daha uzun sürməsini, həm də qanaxmanın azalmasını təmin edir; yəni onun olması mənfi cəhət deyil, üstünlükdür. Nəzarət altında olan ürək xəstələrində diş həkimliyində istifadə olunan dozalarda təhlükəsiz sayılır. Qeyri-stabil stenokardiya, bu yaxınlarda keçirilmiş infarkt və ya nəzarət altına alınmamış ritm pozğunluğu kimi vəziyyətlərdə isə doza və ehtiyac ayrıca qiymətləndirilir.

Az bilinən, amma ağızda birbaşa görünən mövzu bəzi təzyiq dərmanlarının diş əti böyüməsinə səbəb olmasıdır. Kalsium kanalı blokatorları adlanan qrupda bu təsir qeydə alınıb; diş ətləri qabarır, dişlərin üzərinə doğru böyüyür və təmizlənməsi çətinləşən ciblər yaranır. Bu mənzərə implant ətrafında da inkişaf edə və baxımı çətinləşdirə bilər. Həll yolu dərmanı özbaşına dayandırmaq deyil; həkiminizə demək və lazım olduqda kardioloqunuzla alternativi müzakirə etməkdir.

Sonda vaxt seçimi. Bu yaxınlarda infarkt keçirmiş, stent qoyulmuş və ya ürək əməliyyatı olunmuş pasiyentlərdə planlı əməliyyat üçün müəyyən müddət gözlənilməsi istənilir. Bu müddətin nə qədər olacağını diş həkimi tək başına müəyyən etmir; kardioloqunuzla birlikdə qərar verilir. Gözləmək müalicənin ləğvi deyil, onun təhlükəsiz zəmində aparılması deməkdir.

Aşağıdakı bölgü müayinədə aparılan qiymətləndirmənin çərçivəsidir; qəti qərar dərman siyahısı və lazım olduqda kardioloq rəyi ilə birlikdə verilir.

Bu qrupda təhlükəsizliyin böyük hissəsi hazırlıqla təmin olunur. Aşağıdakılar standart addımlardır.

1. 1

   Dərman siyahısını yazılı gətirin

   Adları, dozaları və qəbul saatları. Yaddaşdan deyil, yazılı şəkildə. Qutuların fotoşəkli də olar. Vitaminləri, bitki mənşəli məhsulları və qida əlavələrini də yazın; bəziləri qanaxmaya təsir edə bilər.

2. 2

   Ürək tarixçənizi tam danışın

   Stent, şuntlama (bypass), qapaq əməliyyatı, kardiostimulyator, keçirilmiş infarkt, ritm pozğunluğu və varsa, ürək çatışmazlığı. Tarixləri ilə birlikdə. Bunlar həm vaxt seçimini, həm də antibiotik qərarını müəyyən edir.

3. 3

   Lazım olduqda kardioloq rəyi alınır

   Yeni hadisə keçirilibsə, vəziyyət qeyri-stabildirsə və ya antibiotik qərarı lazımdırsa, diş həkimi kardioloqunuzla əlaqə saxlayır. Bu rəy planın bir hissəsidir, gecikmə deyil.

4. 4

   Qəbul səhərə salınır və təzyiq ölçülür

   Səhər saatları həm daha az yorğun olduğunuz, həm də gün ərzində özünüzü izləyə biləcəyiniz vaxtdır. Müdaxilədən əvvəl təzyiq ölçülür; yüksək çıxarsa, səbəbi araşdırılır və lazım olduqda müdaxilə təxirə salınır.

5. 5

   Dərmanlarınızı buraxmayın

   Başqa cür deyilməyibsə, təzyiq və ürək dərmanlarınızı adi saatında qəbul edin. Bu dərmanları əməliyyat var deyə buraxmaq ən çox edilən və ən təhlükəli səhvdir. Dəyişiklik lazımdırsa, bunu sizə həkiminiz deyəcək.

6. 6

   Narahatlığın idarə olunması planlaşdırılır

   Qorxusu olan pasiyentlərdə müdaxilə əvvəldən izah edilir, fasilə planı müzakirə olunur və lazım olduqda sedasiya nəzərdən keçirilir. Sakit pasiyent həm daha təhlükəsiz olur, həm də müdaxilə daha qısa çəkir.

Ürək xəstələrində planın necə qurulması cərrahi yükə və təkrar müdaxilələrin sayına birbaşa təsir edir.

Aşağıdakılar məlum və idarə oluna bilən mövzulardır. Heç biri qaçılmaz deyil; hamısı hazırlıqla nəzarət altına alınır.

Sağalma digər pasiyentlərdən fərqli getmir; fərq izləmənin bir qədər daha yaxından aparılmasıdır.

1. İlk saatlar

   Qanaxmaya nəzarət və istirahət. Təzyiqinizi evdə ölçürsünüzsə, həmin gün bir dəfə də baxın. Ağır fiziki yük və isti duş ilk saatlarda təxirə salınır; hər ikisi qanaxmanı artıra bilər.

2. İlk günlər

   Ağrıkəsici seçimi dərmanlarınıza görə aparılır; özbaşına dərman əlavə etməyin. Bəzi ağrıkəsicilər təzyiq dərmanları ilə qarşılıqlı təsirə girə bilər, buna görə hansı dərmanı qəbul edəcəyiniz yazılı şəkildə verilir.

3. İlk həftə

   Şişkinlik azalır və adi qaydaya qayıdılır. Təzyiq dərmanlarınızın rejimi pozulmamalıdır; qidalanma dəyişdiyi üçün duz və maye qəbuluna diqqət etməyiniz istənilə bilər.

4. Uzun müddətdə

   Diş əti böyüməsinə səbəb olan dərman qəbul edirsinizsə, kontrol müayinələri tezləşdirilir. Ağız quruluğu varsa, baxım qaydası buna görə qurulur. Hər iki halda implant ətrafı müntəzəm qiymətləndirilir.

Ürək xəstəliyi və təzyiq müalicənin qiymətini birbaşa dəyişmir; təsir etdiyi şey hazırlıq və seans planıdır. Maddələr bunlardır:

İlkin qiymətləndirmə və konsultasiya

Kardioloq rəyi lazımdırsa, bu ayrıca müraciətdir. Gecikmə kimi görünsə də, planın təhlükəsizliyini müəyyən edən addımdır.

Sedasiya seçimi

Narahatlığı yüksək olan pasiyentlərdə sedasiya rahatlığı artırır və bəzi klinik hallarda təhlükəsizliyi dəstəkləyir. Ayrıca maddə kimi əvvəldən müzakirə olunmalıdır.

Seansların sayı

Müdaxilənin bölünməsi lazımdırsa, seansların sayı arta bilər. Bunun əksinə, cərrahi yükün azaldıldığı planlarda ümumi seans sayı azalır.

Uzunmüddətli baxımın tezliyi

Diş əti böyüməsinə səbəb olan dərman qəbul edən və ya ağzı quru olan pasiyentlərdə kontrol müayinələri tezləşir. Bu, baxım maddəsini böyüdür, amma implantın ömrünü qoruyur.