İmplantdan sonra spirtli içki: nə vaxt içmək olar, nə ilə heç vaxt birləşməz?

Birinci yol qısamüddətlidir və demək olar ki, tamamilə yara ilə bağlıdır. İmplant yerləşdirildikdə diş ətində və sümükdə kiçik cərrahi sahə açılır; ilk günlərdə burada laxta əmələ gəlir və toxuma bağlanmağa başlayır. NHS ağıl dişinin çəkilməsindən sonrakı ilk günlərdə spirtli içkidən və çox isti içkilərdən çəkinməyi tövsiyə edir, səbəb kimi də qanaxma və yanıq riskini göstərir. Yəni ilk günlərdəki qadağa əxlaq qaydası deyil, laxtanı və yaranı qorumağa yönəlmiş praktik tədbirdir.

Qısa müddətdəki ikinci məsələ dərmanlardır. İmplantdan sonra əksər pasiyentlərə ağrıkəsici, bir qisminə isə antibiotik yazılır. Spirtli içki ilə qarşılıqlı təsir dərmandan dərmana çox fərqlidir. Bəzilərində NHS adi qaydada yeyib-içə biləcəyinizi, spirtli içki də daxil olmaqla, açıq yazır; bəzilərində çox içməkdən çəkinməyinizi istəyir; birində isə müalicə boyu və bitdikdən sonrakı 2 gün ərzində heç spirtli içki içməməyinizi istəyir. Buna görə «antibiotiklə spirtli içki içilməz» ümumiləşdirməsi həm natamamdır, həm də bəzən lüzumsuz dərəcədə məhdudlaşdırıcıdır. Düzgün sual «hansı dərmanı qəbul edirəm?» sualıdır.

Ən kəskin nümunə metronidazoldur. Diş əti və ağız infeksiyalarında tez-tez yazılan bu antibiotik üçün NHS-in cümləsi aydındır: tablet və ya şərbət qəbul edərkən spirtli içki içməyin və müalicə bitdikdən sonra daha 2 gün spirtli içkidən çəkinin, dərmanın orqanizmdən çıxması üçün bu müddət lazımdır. Spirtli içki ilə birlikdə ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı, isti basması və ürəkdöyünmə kimi yan təsirlər yarana bilər. Reseptinizdə metronidazol varsa, bu qayda yaranın vəziyyətindən asılı olmayaraq keçərlidir.

Amoksisillin isə tam əks nümunədir. NHS amoksisillin qəbul edərkən spirtli içki içə biləcəyinizi yazır. Bu, implantdan sonrakı ilk günlərdə içə biləcəyiniz demək deyil, çünki həmin günlərdəki məhdudiyyətin əsas səbəbi yara və qanaxmadır. Amma yara bağlandıqdan sonra antibiotikin son günlərinə təsadüf edən bir axşam yeməyində dərmanın özü maneə yaratmır. İki dərmanı bir-birinə qarışdırmamaq üçün qutunun üzərindəki təsiredici maddəyə baxın.

Ağrıkəsicilərdə vəziyyət dərmana görə dəyişir. Parasetamolda NHS adi qaydada yeyib-içə biləcəyinizi, spirtli içki də daxil olmaqla, yazır; lakin alkoqoldan asılı olan və ya qısa müddətdə çox içən şəxslərin parasetamoldan istifadə etməzdən əvvəl həkimə və ya əczaçıya müraciət etməsini istəyir. İbuprofendə çox spirtli içkidən çəkinməyinizi, çünki yan təsir riskini artırdığını deyir; ibuprofenin məlum yan təsirləri arasında mədə xorası və mədə qanaxması da var. Kodein tərkibli ağrıkəsicilərdə isə NHS-in tövsiyəsi spirtli içki içməməkdir, çünki yan təsir riski artır.

Anesteziya da hesaba daxildir. İmplant əksər hallarda yerli anesteziya ilə aparılır, amma bəzi pasiyentlərdə sedasiya və ya ümumi anesteziyadan istifadə olunur. NHS ümumi anesteziyadan sonra ən azı 24 saat spirtli içki içməməyinizi yazır və ümumi anesteziyanın təsirinin təxminən 24 saat davam edə bildiyini qeyd edir. Sedasiya almısınızsa, nə qədər gözləməli olduğunuzu sizi yuxuya verən heyətdən soruşun; bu müddət istifadə olunan dərmana görə dəyişə bilər.

İkinci yol uzunmüddətlidir və sümüklə bağlıdır. İmplant illər ərzində iki vəziyyətlə üzləşə bilər: diş ətində məhdud qalan iltihab (mukozit) və sümüyə keçən implant ətrafı iltihab (periimplantit). 2025-ci ildə dərc olunmuş və 102 tədqiqatı bir araya gətirən sistematik icmal alkoqol istehlakını periimplantit üçün ehtimal olunan risk göstəricisi kimi müəyyən etdi; eyni siyahıda diş əti xəstəliyi anamnezi, şəkərli diabet və siqaret də var. Müəlliflər bunların risk «göstəricisi» olduğunu, yəni səbəb-nəticə əlaqəsinin sübut olunmadığını xüsusilə vurğulayır.

Bu mövzuda tez-tez xatırlanan tədqiqatlardan biri İspaniyadan, Qranadadandır. 514 implantı olan 185 pasiyent 3 il müşahidə edilib və implant ətrafındakı sümük itkisi panoram rentgenlə ölçülüb. Sümük itkisi gündə 10 qramdan çox alkoqol, siqaret, yüksək ərp səviyyəsi və diş əti iltihabı ilə əhəmiyyətli dərəcədə əlaqəli çıxıb. NHS-in hesabına görə bir vahid alkoqol 8 qramdır; 12%-lik 125 ml-lik kiçik bir qədəh şərab 1,5 vahid, yəni təxminən 12 qram edir. Bu, həddin düşünüldüyündən aşağı olduğunu göstərir.

Mənzərə birtərəfli də deyil. ABŞ-da bir veteranlar xəstəxanasında 103 pasiyentin 295 implantını ən azı 5 il müşahidə edən retrospektiv tədqiqat az içənlərdə gec implant itkisinin heç içməyənlərə nisbətən daha az, çox içənlərdə isə az içənlərə nisbətən nəzərəçarpacaq dərəcədə çox olduğunu tapdı. Pasiyentlərin 93%-i kişi idi və tədqiqat müşahidə xarakterli idi. Bu nəticəni «bir az spirtli içki implanta xeyirdir» kimi oxumaq olmaz; az içənlər başqa cəhətlərdən də fərqli ola bilər. Buradan çıxarıla biləcək yeganə etibarlı nəticə budur: çox içməyin zərərli olduğu barədə tədqiqatlar eyni istiqamətə baxır.

Aşağıdakı ayırım ümumi çərçivədir. Dəqiq müddəti qəbul etdiyiniz dərmanları və yaranın vəziyyətini bilən həkiminiz deyir.

Tək bir gün sayı əvəzinə ardıcıllıqla bu suallara baxmaq daha etibarlı yoldur.

1. 1

   Əvvəlcə təcili əlamətlərə baxın

   Spirtli içki sualından əvvəl bunları yoxlayın: təmiz bir parça ilə ən azı 10 dəqiqə basqı tətbiq etməyə baxmayaraq dayanmayan qanaxma, nəfəs almağı və ya udqunmağı çətinləşdirən və ya gözə, boyuna doğru sürətlə yayılan şişkinlik, yüksək qızdırma ilə birlikdə şişkinlik. Bu hallarda spirtli içki məsələsi bir kənara qoyulur; nəfəs almaqda və ya udqunmaqda çətinlik varsa, 112-yə zəng edin və ya ən yaxın təcili yardım şöbəsinə gedin.

2. 2

   Reseptdəki təsiredici maddələri oxuyun

   Qutunun üzərindəki ticarət adını deyil, təsiredici maddəni oxuyun. Metronidazol, kodein və ya kodein tərkibli kombinə ağrıkəsici varsa, spirtli içki gözləyir. Amoksisillin və parasetamolda NHS içməyə icazə verir; ibuprofendə çox içməməyi istəyir.

3. 3

   Anesteziyanın növünü xatırlayın

   Yalnız yerli anesteziya, yoxsa sedasiya, yoxsa ümumi anesteziya almısınız? Ümumi anesteziyada ən azı 24 saatlıq spirtli içki qadağası var. Sedasiyada heyətin verdiyi yazılı təlimata əməl edin.

4. 4

   Yaranın vəziyyətinə baxın

   Qanaxma dayanıbmı, şişkinlik geriləyirmi, tikişlər yerindədirmi? Bu sualların cavabı «bəli» deyilsə, dərman maneə olmasa belə gözləmək doğrudur. İlk günlərdəki spirtli içki xəbərdarlığının əsas səbəbi qanaxmadır.

5. 5

   Metronidazolda 2 günü sayın

   Metronidazolun son dozasını qəbul etdiyiniz günü qeyd edin və daha 2 gün gözləyin. Bu müddət dərmanın orqanizmdən çıxması üçün lazımdır; ağzınızın sağalmış olması bu müddəti qısaltmır.

6. 6

   Qayıdarkən az miqdarla və yeməklə başlayın

   İlk içkini yeməklə birlikdə və az miqdarda qəbul edin. Ağzınızda hələ həssas bölgə varsa, tünd və buzlu içkilərin yaranı qıcıqlandıra biləcəyini, isti içkilərin isə yanığa səbəb ola biləcəyini nəzərə alın.

7. 7

   Uzunmüddətli vərdişinizi kontrol müayinəsində müzakirə edin

   Həftədə neçə vahid içdiyinizi hesablayın. NHS müntəzəm olaraq həftədə 14 vahidi aşmamağı və bu miqdarı ən azı 3 günə yaymağı tövsiyə edir. Qranada tədqiqatında implant ətrafı sümük itkisi ilə əlaqəli tapılan gündə 10 qram həddi bundan da aşağıdır; bu məlumatı kontrol müayinəsində həkiminizlə bölüşün.

Dəvətə, bayram məclisinə və ya tətildən qayıdışa təsadüf edən müalicə çox rast gəlinən haldır. Aşağıdakılar praktik yollardır.

Aşağıdakılar qısa və uzun müddətdə spirtli içki ilə əlaqələndirilən məsələlərdir. Bir qismi birbaşa mənbə ilə göstərilmiş təsirlər, bir qismi müşahidəyə əsaslanan əlaqələrdir; fərqini yazırıq.

Müddətlər şəxsə, dərmanlara və yaranın vəziyyətinə görə dəyişir. Aşağıdakı ardıcıllıq sabit təqvim deyil, növbə ilə baxılacaq hədlərdir.

1. Prosedur günü və ilk günlər

   Spirtli içki olmaz. Bu dövr qanaxma riskinin ən yüksək olduğu və dərmanların ən intensiv qəbul edildiyi vaxtdır. Ümumi anesteziya almısınızsa, ən azı 24 saatlıq qadağa onsuz da qüvvədədir. Implant72-də sabit dişlər 3 gün / 72 saata taxılır; müalicə günlərinin heç birində spirtli içki barədə düşünməyin.

2. Dərman qəbul etdiyiniz müddət

   Metronidazol və ya kodein qəbul edirsinizsə, spirtli içki gözləyir; metronidazolda son dozadan sonra daha 2 gün. İbuprofendə çox içməyin. Amoksisillin və parasetamolda dərman tək başına maneə deyil, amma yara hələ təzədirsə, yenə də gözləyin.

3. Yara bağlandıqdan sonra

   Qanaxma yoxdursa, şişkinlik geriləyibsə və dərmanlar bitibsə, ölçülü içki gündəmə gələ bilər. Kontrol müayinəsində həkiminizdən soruşaraq qayıtmaq ən etibarlı yoldur.

4. İllər boyu

   İçdiyiniz alkoqolun miqdarı, siqaret və ağız baxımınız implant ətrafındakı sümüyün uzunmüddətli gedişinə təsir edən amillər sırasındadır. Müntəzəm kontrol müayinəsi və peşəkar təmizləmə spirtli içkinin yaratdığı əlavə riski erkən görməyin yoludur.

Spirtli içki müalicənin qiymətini birbaşa dəyişmir. Təsiri müalicədən sonra yarana biləcək əlavə prosedurlar və uzunmüddətli baxım üzərindən olur:

Əlavə kontrol və müdaxilə

Qanaxmanın yenidən başlaması və ya yaranın gec bağlanması planlaşdırılmamış kontrol müayinələri və əlavə baxım tələb edə bilər.

Dərmanın dəyişdirilməsi

Spirtli içki ilə qarşılıqlı təsirə girən dərmanın yerinə başqa dərman lazım olarsa və ya müalicə müddəti uzanarsa, reseptlə bağlı maddə dəyişə bilər.

Uzunmüddətli baxımın tezliyi

Müntəzəm və çox spirtli içki qəbul edən pasiyentlərdə implant ətrafının daha yaxından izlənməsi lazım ola bilər; kontrol müayinəsi və peşəkar təmizləmə intervalı buna görə müəyyən edilir.

İmplant ətrafı iltihabın müalicəsi

Periimplantit erkən aşkar edilərsə, daha məhdud müalicə ilə nəzarətə alına bilər; gecikdikdə cərrahi müalicə lazım ola bilər və həcm böyüyür.