Qanı durulaşdıran dərman qəbul edirəm: implant mümkündürmü?

Xalq arasında hamısına «qanı durulaşdıran dərman» deyilir, amma masada iki ayrı dərman qrupu var. Aspirin və klopidogrel antiaqreqantdır: qandakı trombositlərin bir-birinə yapışaraq tıxac yaratmasını çətinləşdirir. Varfarin və yeni nəsil dərmanlar isə antikoaqulyantdır: qanın laxtalanmasını idarə edən zülal zəncirinin müəyyən halqalarını bloklayır. Hər ikisi qanaxmanı uzadır, amma izlənmə qaydaları və cərrahi müdaxilədən əvvəlki hazırlıqları bir-birindən tamamilə fərqlidir. Buna görə ilk soruşduğumuz «qanı durulaşdıran dərman qəbul edirsinizmi» deyil, qutunun üstündə nə yazıldığıdır.

Bu dərmanlar qanaxma başlatmır, qanaxmanı uzadır. Aradakı fərq vacibdir. İmplant əməliyyatında qanaxma onsuz da olur; dərman qəbul edən pasiyentdə eyni qanaxma daha uzun çəkir və laxta daha gec formalaşır. Buna qarşı əlimizdəki tədbirlər cərrahi sahənin özündədir: tikiş, birbaşa basqı, nahiyədə istifadə edilən qanaxmanı dayandıran materiallar və prosedurun dar sahədə aparılması. Ağızdaxili qanaxma əlçatan və görünən qanaxmadır. Basqı tətbiq edilə bilən yerdə dayandırıla bilməyən qanaxma gözləmirik.

Əsl risk dərmanı dayandırmaqdadır. Bu dərmanlar boş yerə yazılmır; arxasında stent, süni ürək qapağı, ritm pozğunluğu və ya əvvəllər yaranmış laxta dayanır. Dərmanı bir neçə gün dayandırmağın qarşılığı damarda laxta, infarkt və ya insult ola bilər. Ağızdakı qanaxma idarə oluna bilər; beyindəki laxta idarə oluna bilməz. Müasir stomatoloji təlimatların antiaqreqant və antikoaqulyantları dayandırmamaq mövqeyində durmasının səbəbi məhz budur. Diş üçün əldə edilən kiçik rahatlıq ürək üçün böyük bədələ çevrilməməlidir.

Varfarin qəbul edirsinizsə, INR işə düşür. INR qanınızın laxtalanma sürətini göstərən nisbətdir. Dərman qəbul etməyən insanda təxminən 1-dir; varfarin qəbulu zamanı adətən 2 ilə 3 arasında hədəf zolağı saxlanılır, süni ürək qapağı olanlarda bu zolaq daha yuxarıdadır. Diş cərrahiyyəsi üçün təlimatların müəyyən etdiyi hədd 4-dən aşağıdır: göstəriciniz bu həddən aşağıdırsa, varfarin dayandırılmadan prosedur aparılır. Göstəricinin prosedura yaxın tarixdə ölçülmüş olması şərtdir; varfarin qidalanmadan və digər dərmanlardan təsirlənən dəyişkən dərmandır, üç ay əvvəlki analiz bugünkü vəziyyəti göstərmir. İdealı prosedurdan əvvəlki 24 saat ərzində, ən çoxu 72 saat əvvəl ölçülmüş göstəricidir.

Yeni nəsil antikoaqulyantlar (apiksaban, rivaroksaban, dabiqatran, edoksaban) fərqli işləyir. Bunlarda INR izlənmir, müntəzəm qan analizi lazım deyil; təsirləri qəbul edilən doza ilə başlayır və gün ərzində azalır. Burada həlledici olan ölçmə deyil, vaxtlamadır: cərrahi müdaxilənin qəbul saatı ilə həmin günkü dozanın saatı bir-birinə görə tənzimlənir, bəzi pasiyentlərdə səhər dozası gecikdirilir və ya buraxılır. Bu tənzimləməni təkbaşına etmirik. Dozaya toxunulub-toxunulmayacağını dərmanı yazan həkim deyir, biz də qəbulu ona görə qururuq.

«Ürək dərmanı qəbul edirəm» deyən hər pasiyent qanı durulaşdıran dərman qəbul etmir. Təzyiq dərmanlarının böyük hissəsi, beta-blokatorlar, ACE inhibitorları və xolesterin dərmanları qanaxmanı uzatmır. Bunları dayandırmaq lazım deyil və dayandırmayın. Kalsium kanalı blokatorlarında isə başqa bir xırdalıq var: amlodipin və nifedipin kimi dərmanlar bəzi pasiyentlərdə diş ətinin böyüməsinə səbəb olur, bu da təmizləməni çətinləşdirir və plana təsir edir. Təzyiqinizin özü də ayrıca mövzudur; yüksək təzyiq prosedur zamanı qanaxmanı artırır, buna görə təzyiqi nəzarət altında olmayan pasiyentdə qəbulu təxirə salır, əvvəlcə onu qaydaya salırıq.

Tətbiq etdiyimiz protokol bu vəziyyəti asanlaşdırır. Strateji implant çənənin xarici bərk qatına, yəni kortikal sümüyə mexaniki olaraq kilidlənir; klassik implant kimi içəridəki yumşaq spongioz sümükdə həcm axtarmır. Buna görə sümük qrefti və sinus lift gündəmə gəlmir. Qanı durulaşdıran dərman qəbul edən pasiyent üçün bunun konkret qarşılığı budur: ikinci cərrahi sahə açılmır, aylar sonra ikinci qanaxmalı seans üçün yenidən gəlmirsiniz və iş üç klinik günündə bitir. Klinikadan dişsiz ayrılmırsınız.

Aşağıdakı iki siyahı dərman siyahınız və tomoqrafiyanız görüldükdən sonra dəqiqləşir. İkinci siyahıda özünüzü görməyiniz «olmaz» demək deyil; maddələrin çoxunda deyilən ardıcıllığın dəyişməsidir.

Bu ardıcıllığın məqsədi cərrahi günü sürprizə yer qoymamaqdır. Sonda əlinizdə hansı dərmana toxunulacağı, hansına toxunulmayacağı və qəbulun hansı saatda olacağı yazılı şəkildə olur.

1. 1

   Dərman siyahınızı göndərin

   Qəbul etdiyiniz hər dərmanın adını və dozasını istəyirik; reseptin və ya qutuların şəkli ən praktik yoldur. Bitki mənşəli qida əlavələrini, balıq yağını və arıqlama məhsullarını da yazın. Bu siyahını natamam vermək yalnız sizə zərər verir.

2. 2

   Görüntünüzü göndərin

   Əlinizdə panoram rentgen və ya tomoqrafiya varsa, forma vasitəsilə göndərin. Görüntünü müalicəni aparacaq həkim oxuyur; ilk cavabı assistent deyil, həkim yazır. Gəlməyinizə ehtiyac yoxdur, 24 saat ərzində yazılı cavab veririk.

3. 3

   Dərmanı yazan həkimlə yazışırıq

   Kardioloqunuza və ya sizi izləyən həkimə planlaşdırılan cərrahi müdaxilənin həcmini yazılı bildirir, dərmana toxunulub-toxunulmayacağını soruşuruq. Cavabı yazılı alırıq. Bu addımı buraxan klinikadan uzaq durun.

4. 4

   Qan analizləri prosedura yaxın tarixdə

   Varfarin qəbul edirsinizsə, INR-i prosedurdan əvvəlki 24 saat ərzində, ən geci 72 saat əvvəl ölçdürürük. Yeni nəsil antikoaqulyantlarda INR istəmirik; bunun əvəzinə son dozanın saatını və böyrək funksiyası göstəricilərinizi soruşuruq.

5. 5

   Planı yazılı alırsınız

   Neçə implant, hansı çənəyə, hansı üst konstruksiya ilə; cərrahi müdaxilə günü hansı dərmanı hansı saatda qəbul edəcəyiniz və qəbulun saatı eyni sənəddə yer alır. Ağrıkəsiciniz də bu planda yazılı olur.

6. 6

   Üç klinik günü

   Cərrahi müdaxilə və sabit dişlərin bərkidilməsi üç klinik gününə yayılır. Qəbulları günün erkən saatlarına qoyuruq; beləliklə, qanaxmanız gün ərzində bizim gözümüzün qarşısında gedir. Üç klinik gününün sonunda sabit dişlərinizlə çıxırsınız.

Qanaxmanı idarə etməyin bir neçə yolu var və hamısı eyni ağızda keçərli deyil. Hansının sizə uyğun olduğunu dərman siyahınız, ürəyinizin vəziyyəti və tomoqrafiyanız birlikdə müəyyən edir.

Bunları sizi qorxutmaq üçün deyil, hansı klinikaya getməyinizdən asılı olmayaraq düzgün suallar verə bilməyiniz üçün yazırıq.

Aşağıdakı gedişat qanı durulaşdıran dərman qəbul edən pasiyentlər üçün yazılıb. Dərman qəbul etməyən pasiyentdən yeganə fərqi ilk günün bir qədər daha çox diqqət tələb etməsidir.

1. Üç klinik günü

   Cərrahi müdaxilə və sabit dişlərin bərkidilməsi bu günlərə yayılır. Ağrı hiss etmirsiniz. Hər günün sonunda qanaxmanız yoxlanılır və vəziyyət qaydasında olmadan sizi buraxmırıq.

2. İlk 24 saat

   Tənzifə verilən sabit basqı ən təsirli üsuldur; tənzifi çeynəməyin və maraqlanıb daim dəyişməyin. Tüpürməyin, kokteyl borusundan istifadə etməyin, isti içki içməyin və həmin gün siqaretə ümumiyyətlə toxunmayın. Dərmanınızı plana yazdığımız şəkildə davam etdirirsiniz.

3. İlk həftə

   Sızma dayanır, göyərmə rəngini dəyişərək geriləyir. Yumşaq qidalanmanızı, nahiyəni yumşaq fırçalamağınızı və şişkinliyə soyuq tətbiq etməyinizi xahiş edirik. Tikiş varsa, bu dövrdə çıxarılır.

4. Kontrol müayinələri və uzun müddət

   Kontrol müayinələrinin təqvimini və üst konstruksiyanın baxımını yazılı veririk. Dişarası təmizlik, müntəzəm peşəkar təmizləmə və illik görüntüləmə planın bir hissəsidir. Ürək dərmanlarınızda dəyişiklik olarsa, bunu bizə də bildirin.

Bu səhifədə rəqəm vermirik, çünki düzgün rəqəm yalnız tomoqrafiya və dərman siyahınız görüldükdən sonra deyilir. Qanı durulaşdıran dərman qəbul etməyiniz məbləği təkbaşına dəyişən maddə deyil; aşağıdakılar isə birbaşa müəyyən edir:

İmplantların sayı və hansı çənə

Bir çənə, yoxsa iki çənə, neçə implant planlaşdırıldığı və implantların hansı nahiyələrə yerləşdiriləcəyi ümumi məbləği birbaşa müəyyən edir.

Ağzın hazırlanması

Çəkilməli olan dişlər, müalicə edilməli olan diş əti iltihabı və ya çıxarılmalı olan köklər varsa, bunlar plana əlavə olunur və təqvimə də təsir edir.

Əlavə müayinə və yazışma

Ürəyinizin vəziyyətinə görə tələb olunan qan analizləri və sizi izləyən həkimlə aparılan yazışma hazırlığın bir hissəsidir. Bu addımı qısaltmırıq.

Üst konstruksiya

Sabit dişlərin materialı və laboratoriya işi məbləğə birbaşa təsir edir. İstifadə etdiyimiz materialın markasını əvvəldən yazılı paylaşırıq.