کبودی صورت بعد از ایمپلنت: چند روزه برطرف می‌شود و کی نشانه مشکل است؟

نام پزشکی کبودی اکیموز است: جمع شدن خونی که از رگ‌های کوچک آسیب‌دیده نشت کرده، زیر پوست. Cleveland Clinic کبودی را چنین شرح می‌دهد: در حالی که پوست سالم است و خونی به بیرون نمی‌آید، رگ‌ها در زیر نشت می‌کنند. در جراحی ایمپلنت لثه باز می‌شود، استخوان تراشیده می‌شود و گاهی استخوان پیوند زده می‌شود؛ در این میان بخشی از مویرگ‌ها آسیب می‌بینند. بیشتر خونریزی داخل دهان به دهان می‌ریزد و با گاز بند می‌آید، اما بخشی از آن درون بافت نرم پخش می‌شود. چند ساعت یا یک روز بعد، این خون روی گونه، زیر چانه یا اطراف لب به شکل رنگ دیده می‌شود.

رنگ کبودی با گذشت زمان تغییر می‌کند و این تغییر نشانه‌ای از ترمیم است. MedlinePlus می‌نویسد کبودی قرمز مایل به صورتی آغاز می‌شود، سپس آبی‌فام و بعد زرد مایل به سبز می‌شود و در پایان به رنگ عادی پوست برمی‌گردد. به گفته Cleveland Clinic، در افراد با پوست تیره کبودی ممکن است بنفش، قهوه‌ای تیره یا سیاه دیده شود و هنگام ترمیم قهوه‌ای روشن، سبز یا زرد شود. زرد شدن رنگ نشانه بدتر شدن نیست، نشانه این است که بدن خون نشت‌کرده را پاک می‌کند.

کبودی بیشتر وقت‌ها درست روی ناحیه جراحی نمی‌ماند و رو به پایین می‌رود. وقتی روی فک پایین کار شده باشد ممکن است به زیر چانه و گردن، و در فک بالا به گونه و گاهی زیر چشم گسترش یابد. دلیلش نیروی جاذبه و ساختار شل لایه‌های بافت نرم صورت است؛ خون نشت‌کرده در فاصله‌های میان بافت‌ها رو به پایین پیش می‌رود. لکه‌ای زردفام که روی گردن پیدا می‌شود نشان می‌دهد کبودی‌ای که در روزهای اول دیده‌اید پایین آمده و در حال کم‌رنگ شدن است؛ به‌تنهایی به معنای خونریزی تازه نیست.

اینکه باید چقدر کبودی انتظار داشته باشید را نوع عمل تعیین می‌کند. در مطالعه‌ای در هنگ‌کنگ و نانجینگ که ۳۳۹ بیمار را در هفته اول هر روز و در روز چهاردهم ارزیابی کرد، در سه روز اول بیشترین تورم و کبودی در گروهی دیده شد که در همان جلسه ایمپلنت، پیوند استخوان (بازسازی هدایت‌شده استخوان) هم انجام شده بود. در کاشت ساده ایمپلنت بدون پیوند استخوان، نشانه‌های ترمیم شبیه یک کشیدن دندان ساده بود. در پایان دو هفته، شکایت‌ها در همه گروه‌ها به سطحی نزدیک صفر رسید.

مدت هم مهم است. در مطالعه‌ای در سنگاپور با ۴۶۸ بیمار که جراحی ایمپلنت و لثه داشتند، بیماران پس از جراحی‌هایی که بیش از ۶۰ دقیقه طول کشید در همه سرفصل‌ها جز خونریزی، از جمله کبودی، شکایت بیشتری گزارش کردند. در همان مطالعه جنسیت مرد و مدت کوتاه جراحی با نمره شکایت پایین‌تر ارتباط داشت؛ در همه سرفصل‌ها نمره‌ها ظرف یک هفته به نزدیک صفر رسید. این مطالعات مشاهده‌ای‌اند و بر اظهار بیمار تکیه دارند؛ یعنی علت کبودی را ثابت نمی‌کنند، فقط نشان می‌دهند در چه وضعیتی بیشتر دیده می‌شود.

عوامل فردی هم سهم خودشان را دارند. Cleveland Clinic پوست سالخورده، داروهای رقیق‌کننده خون، آسپیرین، مسکن‌های ضدالتهابی که مرتب مصرف شوند (ایبوپروفن، ناپروکسن)، کورتون، کمی پلاکت، بیماری کبد و کمبود ویتامین C یا K را در میان وضعیت‌هایی می‌شمارد که زمینه آسان کبود شدن را فراهم می‌کنند. در سن بالا پوست نازک می‌شود و رگ‌های زیر پوست آسان‌تر آسیب می‌بینند؛ برای همین تعجبی ندارد که پس از همان عمل، روی صورت بیماری سالمند کبودی گسترده‌تری دیده شود. اینکه بخش مهمی از بیماران درمان کل دهان سن بالایی دارند و داروی قلب مصرف می‌کنند هم توضیح می‌دهد چرا این موضوع زیاد پرسیده می‌شود.

داروهای رقیق‌کننده خون چگونه بر کبودی اثر می‌گذارند؟ در یک مطالعه مورد شاهدی با ۱۲۰ بیمار که در یک جلسه روی چهار ایمپلنت پروتز ثابت کل فک گرفتند، در گروهی که وارفارین مصرف می‌کرد خونریزی پس از عمل و کبودی اطراف دهان (پورپورا) بیشتر از مصرف‌کنندگان ریواروکسابان و کسانی که دارو مصرف نمی‌کردند دیده شد. در هیچ بیماری خونریزی جدی یا هماتوم پیش نیامد و عمل بدون قطع یا تغییر داروها انجام شد. متاآنالیزی که هفت مطالعه را کنار هم گذاشت هم گزارش می‌کند که وقتی اقدامات موضعی بندآورنده خون به کار می‌رود، ادامه دادن داروهای رقیق‌کننده خون خوراکی خطر خونریزی را به‌طور معنادار بالا نمی‌برد، اما در داروهای گروه وارفارین گرایشی به افزایش هست که از نظر آماری معنادار نیست.

دو وضعیت هست که باید از کبودی جدا شوند. اولی هماتوم است: نه تغییر رنگ زیر پوست، بلکه جمع شدن خون در یک جا و پدید آمدن تورمی برآمده، سفت و دردناک. Cleveland Clinic برآمدگی و تورم دردناکی را که در محل کبودی پیدا می‌شود در میان دلایل مشورت با پزشک می‌شمارد. دومی و مهم‌ترینش خونریزی کف دهان است. در جراحی ایمپلنت در ناحیه جلوی فک پایین، حوالی دندان نیش، اگر مته سطح داخلی (سمت زبان) استخوان را سوراخ کند و به رگ زیر زبان آسیب بزند، خون ممکن است به‌سرعت در بافت شل کف دهان پخش شود. در گزارش‌های موردی منتشرشده آمده که زبان به بالا و عقب رانده شده، راه هوایی تنگ شده و برخی بیماران لوله‌گذاری شده‌اند. وضعیتی نادر است اما زندگی را تهدید می‌کند؛ دلیل اینکه در صفحه کبودی شرح داده می‌شود این است که تشخیصش در ساعت‌های اول حیاتی است.

وضعیت‌های فهرست اول بیشتر وقت‌ها کبودی معمولی‌ای را به ذهن می‌آورند که خودبه‌خود برطرف می‌شود. اگر موردی از فهرست دوم با شما جور است، کبودی دیگر فقط مسئله رنگ نیست و ارزیابی لازم است.

ترتیب آگاهانه از خطر آغاز می‌شود: نخست وضعیتی که راه هوایی را تهدید می‌کند کنار گذاشته می‌شود، سپس روند کبودی دنبال می‌شود.

1. 1

   نخست به زیر زبان و نفس نگاه کنید

   اگر در ناحیه جلوی فک پایین ایمپلنت گذاشته شده، در ساعت‌های اول و شب اول زیر زبان را در آینه بررسی کنید. اگر زیر زبان تورمی بنفش هست که به‌سرعت بزرگ می‌شود، زبان به سمت سقف دهان رانده می‌شود، صدا خفه شده، نمی‌توانید بزاق را قورت دهید یا تنگی نفس دارید، با ۱۱۲ تماس بگیرید. در این وضعیت، در مقاله‌ها نخستین گام درمان ایمن کردن راه هوایی است.

2. 2

   هر صبح در همان نور عکس بگیرید

   رنگ و مرزهای کبودی روز به روز تغییر می‌کند؛ تکیه بر حافظه گمراه می‌کند. گرفتن یک عکس در هر صبح، در همان نور و از همان زاویه، به شما و دندان‌پزشکتان به‌روشنی نشان می‌دهد کبودی بزرگ می‌شود یا نه و رنگش کم‌رنگ می‌شود یا نه.

3. 3

   رنگ بزرگ می‌شود یا تورم

   گسترده‌تر شدن سطح کبودی، به‌ویژه رو به پایین، بیشتر وقت‌ها جابه‌جا شدن خون نشت‌کرده است. سؤال اصلی روند تورم است: همان‌طور که در راهنمای تورم توضیح داده‌ایم، تورم در پایان روز دوم به اوج می‌رسد و سپس فروکش می‌کند؛ تورمی که بعد از روز سوم بزرگ می‌شود وضعیت دیگری است.

4. 4

   با لمس، گرما و سفتی را بررسی کنید

   با دست تمیز آرام روی کبودی دست بزنید. نرم و کمی حساس بودنش عادی است؛ تورمی سفت، گرم، رو به سخت شدن یا ضربان‌دار هماتوم یا عفونت را به ذهن می‌آورد و باید به پزشک نشان داده شود.

5. 5

   فهرست داروهایتان را مرور کنید

   در کنار داروهای رقیق‌کننده خون، داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن که سرخود برای درد مصرف می‌کنید هم ممکن است کبودی را بیشتر کنند. Cleveland Clinic توصیه می‌کند در کبودی پیش از مصرف مسکن ضدالتهاب با پزشک مشورت شود. جز مسکنی که برایتان تجویز شده دارویی اضافه نکنید.

6. 6

   معاینه پزشک

   پزشک نگاه می‌کند که زیر کبودی خونی جمع شده یا نه، و کف دهان، حرکت زبان، محل زخم و بخیه‌ها را می‌بیند. اگر به خونریزی کف دهان شک شود ارزیابی در بیمارستان انجام می‌شود؛ در مقاله‌ها گزارش شده که برای نشان دادن محل خونریزی از سی‌تی اسکن استفاده شده است. اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، تنظیم دارو همراه با پزشکی که آن را تجویز کرده بررسی می‌شود.

وقتی کبودی یک بار پدید آمد، روشی نیست که آن را یکباره پاک کند. موارد زیر بزرگ شدنش را محدود و کم‌رنگ شدنش را آسان می‌کنند.

موارد زیر تصمیم‌هایی‌اند که کبودی را بزرگ‌تر می‌کنند یا خطر اصلی را از چشم دور می‌دارند.

روند زیر چارچوبی کلی است؛ پیوند استخوان، مدت عمل و داروها مدت را تغییر می‌دهند. آنچه تعیین‌کننده است این است که همزمان با کم‌رنگ شدن رنگ، تورم هم فروکش کند.

1. روز اول

   کبودی بیشتر وقت‌ها هنوز دیده نمی‌شود یا به شکل قرمزی خفیفی روی ناحیه جراحی آغاز می‌شود. کمپرس سرد، استراحت با سر بالا و بند آوردن خونریزی در محل کار این روز است.

2. روز دوم و سوم

   کبودی به تیره‌ترین و گسترده‌ترین حالتش نزدیک می‌شود و شروع به پایین آمدن می‌کند. تورم هم در پایان روز دوم به اوج می‌رسد. از روز سوم سراغ کمپرس ولرم می‌روید.

3. میان روز چهارم و هفتم

   رنگ از آبی‌فام به سبز و زرد می‌رود و لبه‌ها کم‌رنگ می‌شوند. در فک پایین ممکن است لکه تا گردن پایین آمده باشد؛ اگر رنگ کم‌رنگ می‌شود این برطرف شدن است.

4. هفته دوم

   Cleveland Clinic می‌نویسد بیشتر کبودی‌ها ظرف دو هفته از بین می‌روند. در کسانی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند و کسانی که پیوند استخوان داشته‌اند کم‌رنگ شدن ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.

5. پس از دو هفته

   Cleveland Clinic کبودی‌ای را که بیش از دو هفته طول بکشد در میان دلایل مشورت با پزشک می‌شمارد؛ همچنین می‌گوید کبودی‌های بزرگ‌تر و هماتوم‌ها ممکن است یک ماه یا بیشتر طول بکشند. در این نقطه کبودی را در معاینه کنترلی‌تان نشان دهید.

کبودی به‌تنهایی درمان اضافه‌ای نمی‌خواهد. اما اینکه چقدر آشکار باشد و ارزیابی اضافه لازم شود یا نه را این اقلام تعیین می‌کنند:

دامنه جراحی

یک ایمپلنت، چند ایمپلنت، پیوند استخوان و کار روی هر دو فک در یک جلسه، اندازه کبودی را تغییر می‌دهد.

مدت عمل

در مطالعات، در جراحی‌هایی که بیش از ۶۰ دقیقه طول می‌کشند شکایت‌ها، از جمله کبودی، بیشتر گزارش می‌شود.

داروهای مصرفی

داروهای رقیق‌کننده خون، آسپیرین و مسکن‌های ضدالتهاب کبودی را گسترده‌تر می‌کنند؛ برنامه دارویی پیش از عمل با پزشکی که دارو را تجویز کرده ریخته می‌شود.

نیاز به ارزیابی اضافه

در صورت شک به هماتوم یا خونریزی کف دهان، معاینه، تصویربرداری و در صورت نیاز تحت نظر بودن در بیمارستان مطرح می‌شود.