بخیه بعد از ایمپلنت: کی جذب می‌شود، کی کشیده می‌شود و اگر باز شود چه می‌شود؟

در جراحی کلاسیک ایمپلنت، لثه همراه با پرده استخوانی زیرش مانند یک دریچه بلند می‌شود؛ دندان‌پزشک با دیدن استخوان ایمپلنت را می‌کارد، سپس لثه را سر جایش می‌گذارد و بخیه می‌زند. بروشور ایمپلنت بیمارستان‌های دانشگاه کمبریج این را به‌روشنی شرح می‌دهد: لثه بریده و عقب زده می‌شود، استخوان نمایان می‌شود و پس از کاشت ایمپلنت، لثه با بخیه سر جایش گذاشته می‌شود. کار بخیه این است که لبه‌های زخم را در روزهای اول کنار هم نگه دارد؛ وقتی لبه‌ها خودشان به هم جوش بخورند، وظیفه بخیه تمام می‌شود.

هر ایمپلنتی بخیه ندارد. در روش بدون فلپ (بدون بخیه) که بدون بلند کردن لثه و از سوراخی کوچک انجام می‌شود بیشتر وقت‌ها بخیه لازم نیست؛ اینکه این در چه شرایطی شدنی است را در صفحه‌ای جداگانه توضیح داده‌ایم. اما وقتی ایمپلنت در همان روز کشیدن دندان گذاشته می‌شود، وقتی استخوان پیوند زده می‌شود یا در درمان کل فک، تقریباً همیشه بخیه هست. در درمان کل دهان، بخیه‌ها زیر دندان‌های ثابت و روی لثه می‌مانند؛ برای همین تمیز کردن و معاینه دقت بیشتری می‌خواهد.

بخیه‌ها به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند. بخیه‌های جذبی با فرایندهای خود بدن به‌مرور حل می‌شوند و لازم نیست کشیده شوند. بخیه‌های غیرجذبی اما از موادی مانند ابریشم، نایلون یا پلی‌تترافلوئورواتیلن (PTFE) ساخته می‌شوند و دندان‌پزشک آن‌ها را می‌کشد. بیمارستان Guy's and St Thomas' در لندن می‌نویسد بخیه‌ها معمولاً جذب می‌شوند و اگر بخیه غیرجذبی به کار رفته باشد در نوبت کنترل کشیده می‌شود. آسان‌ترین راه برای دانستن اینکه کدام نوع به کار رفته پرسیدن است: هنگام ترخیص یادداشت کنید که بخیه‌ها جذب می‌شوند یا نه و تاریخ کنترل کی است.

اینکه بخیه جذبی چقدر طول می‌کشد بسته به جنس و ناحیه فرق می‌کند. بروشور بیمارستان کینگز کالج می‌نویسد بخیه‌های جذبی تا دو هفته و گاهی در مدتی بیشتر جذب می‌شوند، بخش جراحی دهان منطقه لوتیان می‌نویسد ممکن است ظرف چند روز بیفتند یا تا دو هفته بمانند، و خدمات دندان‌پزشکی اجتماعی آکسفورد می‌نویسد معمولاً در ۷ تا ۱۰ روز جذب می‌شوند. بروشور ایمپلنت کمبریج هم می‌گوید بخیه‌های ایمپلنت معمولاً جذبی‌اند اما از بین رفتنشان ممکن است چند هفته طول بکشد. یعنی اینکه دو هفته بعد هنوز سر یک بخیه را در دهانتان ببینید به‌تنهایی نشانه مشکل نیست.

جنس بخیه بر تمیزی هم اثر دارد. بخیه ابریشمی چندرشته‌ای می‌تواند میان رشته‌هایش باکتری نگه دارد. در مرور نظام‌مندی که ۶۴۹ نمونه بخیه گرفته‌شده از ۳۶۰ بیمار در جراحی دندان عقل نهفته را بررسی کرد، پرکاربردترین ماده ابریشم بود و بیشتر وقت‌ها بالاترین بار باکتریایی را داشت؛ در بخیه‌های مصنوعی تک‌رشته‌ای و بخیه‌های با پوشش ضدباکتری، چسبیدن باکتری کمتر بود. در یک مطالعه تصادفی‌سازی‌شده کوچک در گرانادا هم ابریشم در مقایسه با بخیه‌های نایلون تک‌رشته‌ای و PTFE باکتری بیشتر و واکنش بافتی آشکارتری نشان داد. این یافته‌ها از دندان عقل می‌آید؛ برای ایمپلنت عیناً همین نتیجه اندازه‌گیری نشده، اما نشان می‌دهد چرا اطراف بخیه باید تمیز نگه داشته شود.

زود افتادن یک بخیه با باز شدن زخم یکی نیست. Guy's and St Thomas' می‌نویسد بخیه‌ها ممکن است بلافاصله پس از جراحی شل شوند یا بیفتند و این در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی‌کند. آنچه مهم است وضعیت بخیه نیست، وضعیت لبه‌های زخم زیر آن است: اگر لبه‌ها به هم چسبیده‌اند و خونریزی نیست، کم شدن یک بخیه اهمیتی ندارد. بروشور آکسفورد می‌گوید اگر دیدید لثه از هم فاصله گرفته یا شروع به خونریزی کرده با دندان‌پزشکتان مشورت کنید.

باز شدن خط زخم به‌ویژه در جراحی‌هایی که استخوان پیوند زده می‌شود مشکلی شناخته‌شده است. در پیوند استخوان (بازسازی هدایت‌شده استخوان) حجم غشا و ماده پیوندی لبه‌های زخم را می‌کشد. مرور نظام‌مند و متاآنالیزی در این زمینه، نرخ وزنی عوارض بافت نرم، از جمله نمایان شدن غشا، باز شدن زخم و عفونت حاد، را ۱۶٫۸ درصد محاسبه کرد؛ این مشکلات از هفته اول تا ماه ششم گزارش شده‌اند. نویسندگان تأکید می‌کنند که این نرخ در غشاهای جذبی و غیرجذبی مشابه است و عامل تعیین‌کننده اصلی مدیریت بافت نرم است. در جراحی ساده ایمپلنت بدون پیوند استخوان، زخم کوچک‌تر و کشش کمتر است.

لایه سفید یا زردفام و نرمی که ممکن است در هفته‌های اول در محل زخم ببینید بیشتر وقت‌ها بافت در حال ترمیم است: بافت ترمیمی پر از رگ‌های خونی که جای لخته را می‌گیرد و لایه فیبرین روی آن. این لایه بی‌بو و بی‌درد است و با شست‌وشو نمی‌رود. چرک اما فرق دارد: ترشحی غلیظ، بدطعم یا بدبو که با فشار یا خودبه‌خود می‌آید و بیشتر وقت‌ها با درد رو به افزایش، تورم یا تب همراه است. بروشور کینگز کالج می‌نویسد در چند روز اول ممکن است نشت خفیف و طعم بد باشد و این به‌تنهایی به معنای مشکل نیست؛ اما طعم بدی که با وجود مراقبت برطرف نمی‌شود یا بیشتر می‌شود باید به دندان‌پزشک گفته شود.

وضعیت‌های فهرست اول در زخم بخیه‌خورده زیاد دیده می‌شوند و بیشتر وقت‌ها خودبه‌خود درست می‌شوند. اگر موردی از فهرست دوم با شما جور است، به دندان‌پزشکتان نشان دهید.

ترتیب زیر بر توصیه‌های مشترک بروشورهای بیمارستانی بریتانیا تکیه دارد. اگر دستور دندان‌پزشکی که شما را درمان می‌کند فرق دارد، دستور او معتبر است.

1. 1

   روز اول: نه شست‌وشوی دهان، نه دست زدن

   روز جراحی دهانتان را نشویید و تف نکنید؛ Guy's and St Thomas' می‌نویسد این کار ممکن است لخته را از جایش تکان دهد و ترمیم را به تأخیر بیندازد. بخیه‌ها را با زبان یا انگشت وارسی نکنید؛ بروشور آکسفورد می‌گوید زدن انگشت یا زبان به زخم ممکن است خونریزی ایجاد کند.

2. 2

   آب نمک از روز بعد

   یک قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید و آرام در دهانتان بگردانید، به‌ویژه بعد از غذا. Guy's and St Thomas' روزی ۴ بار به مدت ۴ تا ۵ روز و آکسفورد تا روزی ۴ بار به مدت ۷ روز توصیه می‌کند. هدف این است که غذا به بخیه‌ها گیر نکند.

3. 3

   مسواک زدن را کنار نگذارید

   دندان‌های دیگر و دندان‌های ثابتتان را عادی مسواک بزنید و اطراف ناحیه بخیه با مسواک نرم ملایم باشید. NHS توصیه می‌کند دندان‌های دیگر با دوری از ناحیه جراحی با دقت تمیز شوند. اگر دندان‌پزشکتان دهان‌شویه کلرهگزیدین داده، به مدتی که گفته شده استفاده کنید.

4. 4

   هنگام غذا از بخیه محافظت کنید

   NHS توصیه می‌کند از غذاهای سفت و ترد و خوراکی‌هایی مانند فندق و تخمه که ممکن است به زخم گیر کنند دوری شود. آکسفورد می‌نویسد خوراکی‌های ریز مانند دانه‌های برنج و ذرت ممکن است به زخم گیر کنند. در روزهای اول غذای نرم و ولرم بخورید.

5. 5

   سیگار و الکل را موقتاً کنار بگذارید

   NHS می‌نویسد سیگار خطر عفونت را بالا می‌برد و الکل و نوشیدنی‌های بسیار داغ ممکن است خونریزی را بیشتر کنند. بروشور لوتیان دوری از سیگار و الکل در ۲۴ ساعت اول و اینکه این‌ها ترمیم را به تأخیر می‌اندازند را ذکر می‌کند. هرچه این وقفه طولانی‌تر باشد برای خط زخم بهتر است.

6. 6

   هر روز در آینه نگاه کنید، دست نزنید

   در آینه ببینید لبه‌های زخم به هم می‌رسند یا نه، بخیه‌ای کم شده یا نه و لایه سفید بو یا درد دارد یا نه. نگاه کردن آزاد است، وارسی کردن نه. اگر تغییری دیدید عکسش را بگیرید و به دندان‌پزشکتان نشان دهید.

7. 7

   نوبت کنترل

   بخیه‌های غیرجذبی در نوبت کنترل کشیده می‌شوند؛ Guy's and St Thomas' می‌نویسد این کار را بیمارستان یا دندان‌پزشک محلی می‌تواند انجام دهد. کشیدن بخیه معمولاً کاری است که چند دقیقه طول می‌کشد و بی‌حسی نمی‌خواهد. اگر بخیه جذبی به کار رفته، در کنترل دیده می‌شود که خط زخم بسته شده یا نه.

نوع بخیه و اینکه اصلاً لازم است یا نه، بسته به دامنه جراحی فرق می‌کند. گزینه‌های زیر رقیب یکدیگر نیستند؛ دندان‌پزشک بسته به وضعیت انتخاب می‌کند.

موارد زیر تصمیم‌هایی‌اند که با نیت خوب گرفته می‌شوند اما به خط زخم فشار می‌آورند.

روند زیر چارچوبی کلی است؛ در پیوند استخوان و جراحی کل فک مدت‌ها ممکن است طولانی‌تر شود. آنچه تعیین‌کننده است این است که درد و تورم رو به کاهش باشد.

1. روز اول

   رگه‌های خون در بزاق عادی است. بخیه‌ها کشیده‌اند و ناحیه بی‌حس یا حساس است. دهان را نشویید، تف نکنید و به بخیه‌ها دست نزنید.

2. میان روز دوم و چهارم

   دهان‌شویه با آب نمک آغاز می‌شود. ممکن است لایه سفید یا زردفام روی لبه‌های زخم پیدا شود. برخی بخیه‌ها ممکن است شل شوند یا بیفتند؛ بروشور لوتیان می‌نویسد این ممکن است ظرف چند روز رخ دهد.

3. پایان هفته اول

   بنا بر بروشور آکسفورد، بخیه‌های جذبی معمولاً در ۷ تا ۱۰ روز جذب می‌شوند. اگر بخیه غیرجذبی به کار رفته، نوبت کنترل در این دوره برنامه‌ریزی می‌شود.

4. هفته دوم

   بروشورهای Guy's and St Thomas' و کینگز کالج می‌نویسند بخیه‌های جذبی ممکن است تا دو هفته طول بکشند. خط زخم باید بسته شده و رنگ لثه رو به عادی شدن باشد.

5. هفته‌های بعد

   بروشور ایمپلنت کمبریج می‌گوید از بین رفتن بخیه‌های ایمپلنت ممکن است چند هفته طول بکشد. لثه به‌مرور به شکل نهایی‌اش جا می‌افتد؛ کمبریج توصیه می‌کند ناحیه جراحی در چند هفته اول تا حد ممکن تمیز نگه داشته شود.

بخیه بیشتر وقت‌ها بخشی از جراحی است و درمانی جداگانه نیست. اما اینکه گام‌های اضافه‌ای در ارتباط با بخیه لازم شود یا نه را این اقلام تعیین می‌کنند:

نوع بخیه

در بخیه جذبی نوبت کشیدن وجود ندارد؛ در بخیه غیرجذبی کنترل و کشیدن بخیه گامی برنامه‌ریزی‌شده است.

اینکه استخوان پیوند زده شده یا نه

در جراحی‌هایی که استخوان پیوند زده می‌شود احتمال باز شدن خط زخم بیشتر است و ممکن است کنترل اضافه لازم شود.

برنامه سفر

اگر از بیرون شهر می‌آیید، باید از همان ابتدا صحبت شود که بخیه‌ها جذبی‌اند یا نه و کنترل کجا انجام می‌شود.

کاری که اگر خط زخم باز شود انجام می‌شود

از صرفاً تمیز کردن و پیگیری تا ارزیابی دوباره غشا یا ماده پیوندی نمایان‌شده فرق می‌کند.