روکش موقت: چه کاری می‌کند، چقدر می‌ماند و اگر افتاد چه باید کرد؟

بنیاد سلامت دهان (Oral Health Foundation) توضیح می‌دهد که روکش بیشتر وقت‌ها در دو نوبت ساخته می‌شود: در نوبت اول دندان برای باز کردن جا برای روکش شکل داده می‌شود، قالب یا اسکن دیجیتال گرفته می‌شود و برای محافظت از دندان یک روکش موقت گذاشته می‌شود؛ روکش اصلی در لابراتوار آماده می‌شود. در نوبت دوم روکش موقت برداشته می‌شود، جفت بودن و راحتی روکش تازه بررسی می‌شود و به‌طور دائمی چسبانده می‌شود. به گفته این بنیاد، برخی روکش‌های سرامیکی را می‌توان با رایانه طراحی کرد و همان روز ساخت؛ در این حالت اصلاً روکش موقت لازم نمی‌شود.

دندان تراشیده‌شده را نمی‌توان باز گذاشت. برای روکش از سطح بیرونی دندان مینا و عاج برداشته می‌شود و در دندان زنده مجراهای ریزی که به عصب درونی می‌رسند باز می‌شوند. مروری که از ژاپن منتشر شده وظیفه ترمیم موقت را این‌طور برمی‌شمارد: محافظت از دندانی که روکش می‌شود و لثه اطراف آن تا رسیدن روکش دائمی، حفظ کارکرد جویدن و شکل دندان و حفظ رابطه جفت شدن با دندان مقابل. بدون روکش موقت دندان به سرما، گرما و شیرینی حساس می‌شود، روی لبه‌هایش پلاک جمع می‌شود و لثه تحریک می‌شود.

حفظ جفت شدن دندان‌ها کمتر شناخته‌شده اما مهم‌ترین وظیفه است. وقتی دندان تراشیده‌شده با دندان مقابل تماس نداشته باشد، دندان‌ها ممکن است با گذشت زمان به سمت جای خالی جابه‌جا شوند یا دندان مقابل بلندتر شود. این حتی ظرف چند هفته ممکن است به اندازه‌ای باشد که جفت بودن روکش اصلی را که در لابراتوار آماده شده به هم بزند؛ وقتی روکش می‌رسد نمی‌نشیند یا در گاز گرفتن بلند می‌ماند. همان مرور تأکید می‌کند که وقتی اهمیت ترمیم موقت نادیده گرفته شود، حتی اگر کوتاه‌مدت استفاده شود، موفقیت روکش اصلی هم اثر می‌پذیرد.

روکش موقت کارکرد آزمایشی هم دارد. در مروری در یک مجله دندان‌پزشکی آمریکایی نوشته شده که ترمیم‌های موقت هم به تشخیص کمک می‌کنند و هم بخشی زیستی و مکانیکی از درمان‌اند و در دندان‌های جلو برای ارزیابی ظاهر روکش اصلی هم به کار می‌روند. اگر در دندان جلو اندازه، رنگ یا شکل روکش موقت را نپسندیدید، این را به دندان‌پزشکتان بگویید؛ این اطلاعات ممکن است در طراحی روکش اصلی بازتاب یابد.

روکش موقت آگاهانه ضعیف چسبانده می‌شود. دندان‌پزشک از چسب موقت استفاده می‌کند تا بتواند آن را چند هفته بعد بدون آسیب به دندان بردارد. ماده آن هم رزین‌هایی است که از روکش اصلی نرم‌تر و شکننده‌ترند. به همین دلیل افتادن، ترک برداشتن یا ساییده شدن لبه‌اش وضعیتی است که می‌توان آن را عادی شمرد؛ اما وقتی مدت طولانی در دهان بماند، این ضعف‌ها به زیان دندان تمام می‌شوند. بنیاد سلامت دهان درباره پرکردگی‌های موقت هم همین هشدار را می‌دهد: کمتر دوام می‌آورند، ممکن است ساییده شوند یا بیفتند و نباید جای درمان دائمی را بگیرند.

درباره اینکه وقتی افتاد چه باید کرد، برگه اطلاعاتی‌ای که نهاد آموزش سلامت انگلستان (Health Education England) برای داروسازان تهیه کرده ترتیب روشنی می‌دهد. داروساز ابتدا می‌پرسد که آیا روکش بدون افتادن به‌راحتی روی دندان می‌نشیند، آیا دندان درون روکش شکسته است و آیا لبه تیز دندان باقی‌مانده گونه یا زبان را زخمی کرده است. اگر روکش محکم بنشیند، می‌توان آن را با کیت چسباندن روکش موقت دوباره چسباند یا بخش باز دندان را با کیت پرکردگی موقت پوشاند. برگه می‌نویسد که این کمترین گزینه ترجیحی است، در هر حال ارزیابی دندان‌پزشک لازم است و در درد شدید، تورم یا عفونت، نظر فوری دندان‌پزشک ضروری است.

در درمان ایمپلنت معنای دندان موقت کمی فرق دارد. در درمان کلاسیک ایمپلنت، ایمپلنت‌ها برای اینکه با استخوان جوش بخورند ۳ تا ۸ ماه بدون بار رها می‌شوند؛ در این مدت بیمار بیشتر وقت‌ها از دندان مصنوعی موقت یا روکش و بریج موقت استفاده می‌کند و دندان‌های دائمی پس از جوش خوردن ساخته می‌شوند. در پروتکل کل دهان Implant72 اما ایمپلنت‌ها و دندان‌های ثابت نهایی در ۳ روز کامل می‌شوند و دندان‌هایی که روز سوم نصب می‌شوند دندان‌های نهایی‌اند؛ ماه‌ها بعد برداشته نمی‌شوند تا بریج دائمی جایشان نصب شود. روکش موقتی که در بالا توضیح داده شد اما راه‌حلی میانی است که هنگام ساختن روکش برای یک دندان طبیعی به کار می‌رود.

فهرست اول وضعیت‌هایی را نشان می‌دهد که تا رسیدن به دندان‌پزشکتان می‌توانید مدت کوتاهی در خانه مدیریت کنید و فهرست دوم وضعیت‌هایی را که همان روز یا فوری ارزیابی می‌خواهند. هر مشکلی که به روکش موقت مربوط است سرانجام کار دندان‌پزشک شماست؛ حوزه دندان‌پزشکی است که روکش را می‌سازد، نه این کلینیک.

ترتیب ابتدا وضعیت اورژانسی را جدا می‌کند، سپس کارهایی را که می‌توان با اطمینان در خانه انجام داد و آنچه هنگام رفتن به دندان‌پزشک باید همراهتان باشد نشان می‌دهد.

1. 1

   اول به نشانه‌های اورژانسی نگاه کنید

   اگر اطراف چشم یا گردن تورم دارید یا در بلعیدن، حرف زدن یا نفس کشیدن مشکل دارید، با ۱۱۲ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید. اگر درد شدید، تب یا تورم گونه دارید، همان روز با دندان‌پزشک تماس بگیرید.

2. 2

   روکش را پیدا کنید، تمیز کنید و نگه دارید

   اگر روکش را قورت نداده‌اید پیدایش کنید، باقی‌مانده غذا و چسب کهنه درونش را آرام پاک کنید و در ظرف کوچکی نگه دارید. روکش موقت سالم بیشتر وقت‌ها دوباره قابل استفاده است؛ آن را نزد دندان‌پزشکتان ببرید.

3. 3

   امتحان کنید که می‌نشیند یا نه

   روکش را روی دندان بگذارید و بی‌آنکه گاز بگیرید ببینید کامل سر جایش می‌نشیند یا نه. نخستین پرسش برگه داروساز همین است: آیا روکش بدون افتادن به‌راحتی می‌نشیند؟ زور نزنید؛ اگر نمی‌نشیند ممکن است دندان شکسته باشد.

4. 4

   در صورت لزوم با کیت داروخانه موقتاً بچسبانید

   اگر روکش محکم بنشیند می‌توان آن را با کیت چسباندن روکش موقت که در داروخانه فروخته می‌شود سر جایش چسباند؛ اگر نمی‌نشیند یا گم شده، سطح باز دندان را می‌توان با کیت پرکردگی موقت پوشاند. از دستور کیت پیروی کنید. از چسب قطره‌ای یا چسب خانگی استفاده نکنید؛ این‌ها ممکن است به دندان و لثه آسیب بزنند و برداشتن روکش را بعداً دشوار کنند. این کیت‌ها در برگه داروساز انگلستان آمده‌اند؛ موجود بودنشان در داروخانه‌های ترکیه ممکن است فرق کند. اگر پیدا نکردید یا مطمئن نیستید، روکش را نگه دارید، با دندان‌پزشکتان تماس بگیرید و منتظر نوبت بمانید.

5. 5

   برای درد

   برگه و NHS از مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن یا پاراستامول نام می‌برند؛ NHS یادآوری می‌کند که کودکان زیر ۱۶ سال نباید آسپرین بخورند و داروساز می‌تواند در مورد دوز کمک کند. انجمن دندان‌پزشکی آمریکا هم می‌گوید آسپرین نباید روی دندان یا لثه دردناک گذاشته شود.

6. 6

   با دندان‌پزشکتان تماس بگیرید

   برگه می‌نویسد که در هر حال ارزیابی دندان‌پزشک درست‌ترین گزینه است و به دلیل خطر درد و عفونت باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن نوبت گرفت. دندان‌پزشکتان می‌تواند روکش را دوباره بچسباند، روکش تازه‌ای بسازد یا اگر روکش اصلی آماده است، مستقیماً آن را نصب کند.

روکش موقت در همه حالت‌ها تنها گزینه نیست. موارد زیر راه‌های متفاوتی‌اند که می‌توانید با دندان‌پزشکتان در میان بگذارید؛ اینکه کدام مناسب است را وضعیت دندان و نوع روکش تعیین می‌کند.

روکش موقت چون قطعه کوچکی است جدی گرفته نمی‌شود. اشتباه‌های زیر ممکن است بر جفت بودن روکش اصلی و خود دندان اثر بگذارند.

روند زیر چارچوبی کلی برای یک روکش کلاسیک دونوبتی است. مدت‌ها بسته به نوع روکش و لابراتوار تغییر می‌کند؛ تاریخی که دندان‌پزشکتان می‌دهد مقدم است.

1. روز گذاشتن

   تا بی‌حسی از بین نرفته غذا نخورید. بنیاد سلامت دهان در پرکردگی‌های موقت توصیه می‌کند چند ساعت اول با آن سمت نجوید؛ همین دقت برای روکش موقت هم بجاست.

2. روزهای اول

   ممکن است حساسیت خفیف به گرما و سرما باشد. مسواک زدن را کنار نگذارید؛ اطراف روکش را با مسواک نرم آرام تمیز کنید و نخ را از پهلو بیرون بکشید.

3. دوره انتظار

   روکش اصلی در لابراتوار آماده می‌شود. در این دوره از غذاهای سفت و چسبناک و گاز گرفتن با آن سمت پرهیز کنید؛ اگر افتاد یا شکست، بدون صبر کردن با دندان‌پزشکتان تماس بگیرید.

4. نصب روکش اصلی

   روکش موقت برداشته می‌شود، سطح دندان تمیز می‌شود، جفت بودن و گاز گرفتن روکش تازه بررسی و به‌طور دائمی چسبانده می‌شود.

در این‌جا عددی نمی‌دهیم. روکش موقت معمولاً به‌عنوان بخشی از درمان روکش برنامه‌ریزی می‌شود؛ اینکه کار جداگانه‌ای لازم است یا نه را اقلام زیر تعیین می‌کنند:

روی صندلی دندان‌پزشکی ساخته می‌شود یا در لابراتوار

موقت‌های کوتاه‌مدت معمولاً در نوبت و داخل دهان آماده می‌شوند؛ آن‌هایی که قرار است مدت طولانی بمانند ممکن است در لابراتوار ساخته شوند.

چند بار افتاده یا شکسته

چسباندن دوباره یا ساختن موقت تازه ممکن است نوبت اضافه بخواهد.

مدت انتظار

دیر رسیدن روکش اصلی احتمال فرسوده شدن و نو کردن روکش موقت را بیشتر می‌کند.

گزینه روکش در همان روز

اگر روکش در یک نوبت ساخته شود، اصلاً روکش موقت لازم نمی‌شود؛ بنیاد سلامت دهان می‌نویسد که این بیشتر وقت‌ها هزینه را بالا می‌برد.