İmplant olduqda MRT çəkilə bilərmi? Qızma, təsvirin pozulması və maqnitli protezlər

MRT iki növ enerji ilə işləyir: güclü və sabit maqnit sahəsi və təsvir alınarkən göndərilən radio dalğaları. Bədəndəki metal üçün üç sual verilir: maqnit sahəsi onu çəkirmi və ya fırladırmı, radio dalğaları onu qızdırırmı və metal təsviri pozurmu? İlk ikisi təhlükəsizlik, üçüncüsü diaqnostika sualıdır. Diş implantları üçün cavablar bir-birindən fərqlidir.

Çəkilmə baxımından titan narahatlığa əsas vermir. Yaponiyada titan implantları 1,5 və 3 Tesla gücündə cihazlarda öyrənən tədqiqat titanın paramaqnit olduğunu, yəni sabit maqnit sahəsinin onu çəkməsi kimi problemin olmadığını yazır. 7 Tesla kimi tədqiqat məqsədli çox güclü cihazda 18 müxtəlif stomatoloji materialı sınaqdan keçirən tədqiqatda da implantlar və üst hissələr yalnız 5 ilə 6,5 dərəcə arasında meyil göstərdi; bu, çox kiçik təsirdir. Kobalt-xrom və nikel-xrom kimi ərintilərdən hazırlanmış metal taclarda meyil daha nəzərəçarpan idi.

Qızma baxımından ölçmələr aparılıb. Həmin Yaponiya tədqiqatında toxumaya bənzər modeldə 1,5 və 3 Tesla çəkilişlərində titan implantların temperaturu ən çox 0,4 dərəcə artdı. 7 Tesla tədqiqatında 50 mm uzunluğunda implant, xüsusilə yüksək enerji istifadə edən çəkiliş ardıcıllıqlarında 1,5 dərəcəyədək qızdı; daha qısa implantlarda və üst hissələrdə artım daha az idi. Bu ölçmələr fantom adlanan modellərdə aparılıb, birbaşa insan ağzında deyil; yapon müəlliflər də buna görə çəkilişin ehtiyatla aparılmasını tövsiyə edir.

Uzun implantları buna görə ayrıca qeyd etmək lazımdır. Almacıq sümüyünə uzanan ziqomatik implantlar və kortikal sümüyə bərkidilən bəzi strateji implantlar klassik implantlardan uzundur. Qızma uzunluqla əlaqəli ola bildiyi üçün belə implantınız varsa, xüsusilə güclü cihazlarda çəkiliş aparılacaqsa, radiologiya heyətinə implantın növünü və uzunluğunu demək faydalıdır. Gündəlik xəstəxana praktikasında istifadə olunan cihazlar əsasən 1,5 və 3 Tesla gücündədir.

Təsvirin pozulması əsas praktik məsələdir. FDA implantların MRT və rentgen təsvirlərini poza və ya onlara təsir edə bildiyini yazır. Metal ətrafındakı maqnit sahəsini təhrif edir və təsvirdə boşluq və ya parlaq sahə kimi görünən pozulmalar (artefakt) yaradır. Danimarkada aparılan tədqiqatda titan sirkoniuma nisbətən daha çox maqnit sahəsi təhrifi və təsvir pozulması yaratdı. Sahənin təhrifi cihazın gücü artdıqca böyüdü; bu ölçmə 0,55, 1,5 və 3 Tesla gücündə süni modeldə (fantom) aparıldı. Könüllüdə çəkiliş yalnız 0,55 Tesla gücündə aparıldı və pozulma ən çox implanta yaxın tac nahiyəsində görüldü. Almaniyada quru alt çənə sümüklərində aparılan tədqiqatda da titan implant və kobalt-xrom tac birləşməsində pozulma həcmi ən böyük, sirkonium implant və keramika tacda isə ən kiçik idi.

Bu pozulmanın beyin və ya boyun diaqnostikasına nə qədər təsir etdiyi tam məlum deyil. On doqquz tədqiqatı nəzərdən keçirən sistematik icmal baş və boyun MRT-sində ən çox pozulmaya paslanmayan poladdan ortodontik breketlərin səbəb olduğunu, implantlar və protezlər üçün isə məlumatların kifayət etmədiyini və nəticəsiz olduğunu yazır. İcmal pozulmanın ağız boşluğu ilə yanaşı, beyin və üz strukturlarının diaqnostikasına da təsir edə bildiyini, şiddətinin materialdan, ağızdakı yerləşmədən və çəkiliş parametrlərindən asılı olduğunu qeyd edir. Diz və ya bel MRT-sində implantın təsvirə təsiri gözlənilmir; məsələ baş, üz və boyun çəkilişlərinə aiddir.

Maqnitli protezlər ayrıca mövzudur. Bəzi çıxan protezlər implantın üstünə vintlənən paslanmayan poladdan fiksatora (keeper) protezin içindəki kiçik maqnitlə yerində saxlanılır. Bu polad hissə, titandan fərqli olaraq, MRT-nin maqnit sahəsinə güclü şəkildə çəkilir: 7 Tesla gücündə aparılan sınaqlarda meyil bucağı 90 dərəcəni keçdi; 3 Tesla sınaqlarında da bütün meyil bucaqları 45 dərəcədən çox oldu. Bunun əksinə, Yaponiyada 1,5 və 3 Tesla gücündə aparılan bir ölçmədə fiksatora təsir edən qüvvə fiksatoru kök qapağına bərkidən yapışdırma qüvvəsindən xeyli aşağı qaldı. Bu ölçmə təbii diş kökünə yapışdırılan fiksatorlarla aparılıb; implanta vintlənən fiksatora birbaşa şamil edilə bilməz. 3 Tesla sınaqlarında qızma 1,5 dərəcədən aşağı ölçüldü. 3 Tesla tədqiqatının müəllifləri isə meyil qüvvələrinin məqbul həddi aşmağa meylli olduğunu yazır və təhlükəsizlik üçün maqnitli fiksatorların çəkilişdən əvvəl və sonra yoxlanılmasını tövsiyə edir.

Maqnitin özü də təsirə məruz qala bilər. 3 Tesla gücündə cihazda aparılan tədqiqatda protezin içindəki maqnitlər müəyyən bucaq altında cihaza daxil olub çıxdıqda maqnit gücləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldı və saxlama gücü düşdü. Müəlliflər buna görə maqnitli çıxan protezlərin MRT-dən əvvəl çıxarılmasını tövsiyə edir. Maqnit tərkibli tökmə ərintidən hazırlanmış böyük protezlərin də çıxarılması tövsiyə olunur. Praktikada bu belə deməkdir: protezi çıxarıb MRT otağının xaricində qoyun, implantdakı polad fiksatoru və protezin maqnitli olduğunu heyətə deyin.

Birinci siyahıdakı hallarda implantınızı anketdə qeyd etməyiniz kifayətdir. İkinci siyahıdakı hallarda radiologiya heyətinin əvvəlcədən bilməsi hazırlıq və ya çəkiliş parametrlərinin tənzimlənməsini tələb edə bilər.

Aşağıdakı addımlar implantı olan hər kəs üçündür. Xəstəxananın öz təlimatı varsa, o keçərlidir.

1. 1

   İmplant məlumatlarınızı əldə edin və saxlayın

   FDA implantın markasını və modelini diş həkiminizdən soruşmağı və bu məlumatı qeydlərinizdə saxlamağı tövsiyə edir. İmplantların sayını, növünü (klassik, ziqomatik, strateji), materialını və üstdəki protezin tipini bir kartda və ya telefonunuzda saxlayın.

2. 2

   Qəbula yazılarkən deyin

   MRT-yə yazılarkən ağzınızda implant və sabit və ya çıxan protez olduğunu qeyd edin. Xüsusilə baş və boyun çəkilişi aparılacaqsa, bu məlumat heyətə uyğun cihazı və çəkiliş parametrlərini seçməyə kömək edir.

3. 3

   Təhlükəsizlik anketini tam doldurun

   NHS-in təsvir etdiyi MRT-dən əvvəlki anket əməliyyat tarixçəsini və plomb və körpülər də daxil olmaqla bədəndəki metal hissələri soruşur. İmplantınızı, protezinizi və varsa, maqnitli fiksatoru bu anketə yazın.

4. 4

   Çıxan protezi çıxarın

   NHS metal tərkibli zinət əşyalarının və digər əşyaların çıxarılmasını istəyir. Çıxan protezinizi, xüsusilə maqnitlidirsə, çəkilişdən əvvəl çıxarın və otağın xaricində etibarlı qabda qoyun. Sabit dişlər və implant yerində qalır.

5. 5

   Çəkiliş zamanı

   Çəkiliş zamanı ağzınızda qızma, çəkilmə və ya narahatlıq hiss etsəniz, heyətə xəbər verin. NHS kontrast maddə yeridilən çəkilişlərdə ağızda metal dadı ola bildiyini yazır; bu, implantla bağlı deyil.

6. 6

   Maqnitli protezdə çəkilişdən sonra yoxlama

   Tədqiqatların müəllifləri maqnitli fiksatorların çəkilişdən əvvəl və sonra yoxlanılmasını tövsiyə edir. Protezin saxlama gücü çəkilişdən sonra azalıbsa, diş həkiminizə göstərin; maqnitin gücü azalmış ola bilər.

Hər görüntüləmə metodu implantla fərqli qarşılıqlı təsirdə olur. Aşağıdakı müqayisə hansı müayinədə nəyə diqqət edilməli olduğunu göstərir.

Aşağıdakılar lüzumsuz narahatlığa və ya qarşısı alına bilən problemə səbəb olan qərarlardır.

Aşağıdakı ardıcıllıq tipik MRT qəbulu üçündür; xəstəxananın təlimatı üstündür.

1. Qəbula yazılarkən

   İmplant, protezin tipi və varsa, maqnitli fiksator barədə məlumat verin. Baş və boyun çəkilişidirsə, bunu xüsusilə vurğulayın.

2. Çəkiliş günü, əvvəlcə

   Təhlükəsizlik anketini doldurun, metal əşyaları və çıxan protezi çıxarın. Sabit dişlər və implantlar yerində qalır.

3. Çəkiliş zamanı

   Ağızda qızma və ya çəkilmə hiss etsəniz, çağırış düyməsi ilə heyətə xəbər verin. Ölçmələrdə qızma kiçik tapıldı, amma hiss etdiyiniz bir şeyi demək həmişə doğrudur.

4. Çəkilişdən sonra

   Maqnitli protezi taxın və saxlama gücünü yoxlayın. NHS nəticələrin adətən 1 ilə 2 həftə ərzində gəldiyini yazır; hesabatda çənə nahiyəsində pozulma qeydi varsa, bu, əksər hallarda implantın gözlənilən təsiridir.

İmplant MRT-nin özünü dəyişmir. Amma hazırlığı və təsvirin keyfiyyətini bu amillər müəyyən edir:

Çəkiləcək nahiyə

Baş, üz və boyun çəkilişlərində implantın təsvirə təsiri əhəmiyyətlidir; bədənin digər nahiyələrində təsiri gözlənilmir.

İmplantın və protezin materialı

Titan, sirkonium və kobalt-xrom fərqli dərəcədə təsvir pozulması yaradır.

Protezin bərkidilmə üsulu

Maqnitli fiksatorlar əlavə bildiriş və çəkilişdən sonra yoxlama tələb edir; vintli və ya yapışdırılmış sabit dişlər tələb etmir.

Cihazın gücü

Təsvirin pozulması və ölçülən qızma cihazın gücü 1,5 Tesla səviyyəsindən 3 və 7 Tesla səviyyəsinə qalxdıqca artır.